عوارض یا خطرات ناشی از فتق ناف به ندرت در کودکان رخ می دهد. با این حال، اگر بند ناف بدرستی جدا نشده باشد، ممکن است عوارض دیگری هم در کودکان و هم در بزرگسالان رخ دهد. روده هایی که نمی توانند از طریق دیواره شکم به عقب رانده شوند، گاهی اوقات خون کافی دریافت نمی کنند و این عامل می تواند باعث درد شود و حتی بافت را بکشد که می تواند منجر به عفونت خطرناک یا حتی مرگ نیز بشود.
فتق ناف چگونه بوجود می آید ؟
بند ناف مادر و جنین او را در دوران بارداری به هم متصل می کند. بند ناف نوزادان از سوراخ کوچکی بین عضلات دیواره شکم آنها عبور می کند. در بیشتر موارد، سوراخ بلافاصله پس از تولد بسته می شود. فتق ناف زمانی رخ می دهد که لایه های دیواره شکم به طور کامل به هم نپیوسته و روده یا سایر بافت ها از داخل حفره شکمی از طریق نقطه ضعیف اطراف ناف برآمده می شوند. میتوان گفت درحدود 20 درصد از نوزادان با فتق ناف متولد می شوند. این عارضه عموماً بدون درد است و هیچ ناراحتی ایجاد نمی کند. البته لازم به ذکر است که حدود 90 درصد از فتق های ناف در نهایت خود به خود بسته می شوند. اگر فتق ناف در سن 4 سالگی کودک بسته نشود، نیاز به درمان دارد.
علت فتق ناف چیست؟
فتق ناف زمانی اتفاق می افتد که منفذی در عضله شکم که به بند ناف اجازه عبور می دهد به طور کامل بسته نشود. این عارضه در نوزادان شایع میباشد، اما در بزرگسالان نیز ممکن است رخ دهد. نوزادان نارس و نوزادان متولد شده با وزن کم در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این عارضه هستند. طبق گفته مرکز بیمارستان کودکان، هیچ تفاوتی بین پسران و دختران وجود ندارد.
علت فتق ناف در بزرگسالان
فتق ناف در بزرگسالان معمولاً زمانی رخ می دهد که فشار بیش از حد به بخش ضعیفی از عضلات شکم وارد شود. علل فتق ناف در بزرگسالان عبارتند از:
- اضافه وزن داشتن
- بارداری های مکرر
- حاملگی های چند قلویی (دوقلو، سه قلو و غیره)
- مایع اضافی در حفره شکم
- جراحی شکم
- داشتن سرفه شدید و مداوم
علائم فتق ناف چیست؟
- فتق ناف معمولاً زمانی دیده می شود که کودک شما گریه می کند، می خندد یا برای استفاده از دستشویی زور می زند. علامت مشخص کننده تورم یا برآمدگی در نزدیکی ناحیه ناف است. این علائم ممکن است زمانی که کودک شما آرام است وجود نداشته باشد و اکثرا فتق های ناف در کودکان بدون درد است.
- بزرگسالان نیز ممکن است به این عارضه مبتلا شوند. علامت اصلی یکسان است که شامل تورم یا برآمدگی در نزدیکی ناحیه ناف. با این حال، فتق ناف می تواند باعث ناراحتی شود و در بزرگسالان بسیار دردناک باشد. درمان جراحی معمولا مورد نیاز میباشد.
علائم زیر ممکن است نشان دهنده وضعیت جدی تری باشد که نیاز به درمان پزشکی دارد:
- نوزاد درد آشکاری دارد
- نوزاد ناگهان شروع به استفراغ می کند
- برآمدگی (هم در کودکان و هم در بزرگسالان) بسیار حساس، متورم یا تغییر رنگ است
- نحوه تشخیص پزشکان فتق ناف
روش تشخیص فتق ناف
پزشک یک معاینه فیزیکی انجام می دهد تا تشخیص دهد که آیا یک نوزاد یا بزرگسال فتق ناف دارد یا خیر. ابتدا پزشک مشاهده خواهد کرد که آیا می توان فتق را به داخل حفره شکم برگرداند (قابل کاهش) یا در جای خود گیر کرده است (حبس شده). فتق حبس شده یک عارضه بسیار جدی است زیرا قسمت محبوس شده از محتویات فتق ممکن است جریان خون در آن وجود نداشته باشد و این می تواند باعث آسیب دائمی بافت شود.
پزشک ممکن است برای اطمینان از اینکه هیچ عارضه ای وجود ندارد، عکس رادیوگرافی یا سونوگرافی از ناحیه شکم انجام دهد. آنها همچنین ممکن است آزمایش خون را برای بررسی عفونت یا ایسکمی تجویز کنند، به خصوص اگر روده در حالت حبس شدگی یا خفه شدگی باشد.
آیا فتق نافی عوارضی دارد؟
در واقع عوارض فتق شکمی که روده مسدود را درگیر می کند نیاز به جراحی اورژانسی دارد. اگر روده دچار انسداد شد، با پزشک خود تماس بگیرید یا فوراً به اورژانس بروید.
علائم فتق ناف شدید
- تب
- یبوست
- درد و حساسیت شدید شکم
- تهوع و استفراغ
- یک توده برآمده در شکم
- قرمزی یا تغییر رنگ دیگر
آیا فتق ناف قابل ترمیم است؟
در کودکان خردسال، فتق ناف اغلب بدون درمان بهبود می یابد. در بزرگسالان، معمولاً برای اطمینان از عدم ایجاد عارضه، جراحی پیشنهاد می شود. قبل از انتخاب جراحی، پزشکان معمولاً صبر می کنند تا فتق شامل موارد زیر بشود:
- دردناک می شود
- قطر آن بزرگتر از نیم اینچ است
- در زمان یک یا دو سال منقبض نمی شود
- از بین نرفتن فتق تا زمانی که کودک 3 یا 4 ساله شود
- مسدود شدن روده ها
اقدامات لازم قبل از جراحی فتق ناف
طبق دستور جراح باید قبل از جراحی ناشتا باشید اما می توانید تا سه ساعت قبل ازعمل میتوانید مایعات شفاف بنوشید.
اقدامات در حین جراحی
عمل جراحی فتق حدود یک ساعت طول خواهد کشید. جراح برشی را در نزدیکی ناف در محل برآمدگی ایجاد می کند. سپس بافت روده را از طریق دیواره شکم به عقب برانند. در کودکان، دهانه را با بخیه می بندند. در بزرگسالان، اغلب قبل از بستن با بخیه، دیواره شکم را با مش تقویت می کنند.
بهبودی پس از جراحی فتق ناف
معمولاً عمل جراحی یک روزه است. فعالیت های هفته آینده یا بیشتر باید محدود باشد و در این مدت نباید به مدرسه یا محل کار برگردید. تا سه روز حمام با دقت و سطحی پیشنهاد می شود.
خطرات جراحی فتق ناف
عوارض در این جراحی بسیار نادر است، اما ممکن است رخ بدهد. در صورت مشاهده علائم زیر با پزشک خود حتما تماس بگیرید:
- عفونت در محل زخم
- عود فتق
- سردرد
- بی حسی در پاها
- حالت تهوع واستفراغ
- تب
سخن پایانی
اکثر موارد در نوزادان تا سن 3 یا 4 سالگی خود به خود برطرف می شود. اگر فکر می کنید کودک شما ممکن است فتق ناف داشته باشد، با پزشک اطفال خود صحبت کنید. اگر به نظر می رسد کودک شما درد دارد یا برآمدگی آن بسیار متورم یا تغییر رنگ داده است، به دنبال مراقبت های اورژانسی باشید. بزرگسالانی که برآمدگی روی شکم خود دارند نیز باید به بهترین جراح فتق مراجعه کنند. جراحی ترمیم فتق یک روش نسبتاً ساده و رایج است. در حالی که همه جراحی ها دارای خطراتی هستند، اکثر کودکان می توانند پس از جراحی فتق ناف در عرض چند ساعت به خانه برگردند. آقای دکتر یوسف روحانی منش توصیه می کند که سه هفته پس از عمل جراحی برای انجام فعالیت های بدنی سنگین صبر کنید. بعید است که فتق پس از کاهش و بسته شدن مناسب دوباره عود کند.
